انجمن خانوم خانوما

نسخه‌ی کامل: کودک و پژوهش
شما در حال مشاهده‌ی نسخه‌ی متنی این صفحه می‌باشید. مشاهده‌ی نسخه‌ی کامل با قالب بندی مناسب.
چگونه می توان کودکان پیش از دبستان را جست و جو گر و پژوهشگر تربیت کرد؟

کودک در مرحله ی نوزادی تا یک سالگی با نگاه کردن به آنچه در اطرافش قرار دارد، گوش دادن به صداهای مختلف و با دست زدن به هر آنچه در دسترس اوست، به کشف می پردازد و با بهره گیری از حس های دیدن، شنیدن و لمس کردن، پاسخ های ساده ای به شکل پیام های مجرد از جست و جوهای خود دریافت می کند.
وقتی کودک بشقاب غذایش را وارونه می کند، کاغذ روزنامه را پاره می کند، دستش را به بخاری می زند و... برای پاسخ دادن به پرسش های ذهنی خود در حال جست و جوست. فرصت دادن به او در همین سال ها برای کشف و پاسخ به پرسش هایش (به دور از خطرهای احتمالی)، به ایجاد مهارت های پژوهشی او در آینده کمک در خور توجهی خواهد کرد.
از سه سالگی به بعد، کودکان با کتاب های داستانی تصویری آشنا می شوند و به تدریج به باز شناختن اشیا و قصه ها از راه تصاویر کتاب ها می پردازند.
در دوره ی پیش دبستانی (آمادگی)، کودک می تواند به روش مشارکتی و میدانی با استفاده از ابزار مشاهده (کاربرد حواس) و شیوه ی پرسش و پاسخ، به کمک مربی در طبیعت پژوهش کند.
هشت رهنمود برای خانواده در زمینه آشنا کردن کودکان با پژوهش

1- هنگامی که شما این امکان را به کودک خود می دهید که کشف کند، بیندیشد و گمانه زنی کند و بپرسد، او اطلاعات را گردآوری می کند، تجربه هایش بیش تر می شود و به نتایج جدیدی دست پیدا می کند.
2- سعی نکنید به او توضیح بدهید و اطلاعات، مفاهیم و واژه ها را آموزش دهید. اگر چه بحث و گفت وگو بسیارسودمند است، اگر کودک تـان بخواهد به بازی خود ادامه دهد یا دوست نداشته باشد درباره ی کاری که انجام می دهد، حرف بزند، از نظر او پیروی کنید.
3- ذهن خود را برای پذیرش نتایج جدید آماده کنید، به ویژه هنگامی که کارها آن گونه که شما انتظارش را داشتید پیش نمی روند. به جای درس دادن به کودک تان، همراه با آن ها به کشف بپردازید و بیاموزید.
4- بخش بزرگی از دانش، دوست داشتن و احساس احترام، شگفت زده شدن و لذت بردن از طبیعت و ستایش زیبایی، نظم و پیچیدگی آن است، از سنگ و مار و حشره ها و آب گرفته تا هر چیز دیگری که در طبیعت وجود دارد. این ها بهترین چیزهایی است که می توانید هنگام فعالیت های علمی به کودک تان بدهید.
5- برای نگاه کردن، جست و جو و آزمایش کردن به همراه کودک تان وقت بگذارید. برای نمونه، اگر توجه کودک تان به چکه کردن آب از لوله، یک تکه سنگ یا علف هرزه در پیاده رو جلب شد بایستید و از نزدیک و با دقت با هم آن را نگاه و بررسی کنید.
6- اجازه بدهید کودکتان رهبری و هدایت را در یک اکتشاف علمی به عهده بگیرد. توجه کنید چه چیزهایی توجه کودکتان را به خودشان جلب می کنند، علف هرزه، تکه سنگ های کف پیاده رو یا یک حشره ی کوچک؟
7- برای این که اکتشاف و یادگیری ادامه پیدا کند از او سوال بپرسید. برای نمونه می توانید بگویید: "وای دیدی ...؟ یا به صدای قطره های آب هنگام برخورد با سطح آب گوش کن. دارم به این فکر می کنم که چه اتفاقی می افتد اگر ....؟
8- هنگامی که کودکتان از شما سوال مشکلی را می پرسد از گفتن جمله ی "نمی دانم" نترسید. شما همچنین می توانید جواب بدهید که "شاید بتوانیم با هم پاسخ این پرسش را بفهمیم". سپس به کتابخانه ی محله، موزه ها یا باغ وحش سر بزنید و ببینید چه اطلاعات تازه ای می توانید در این باره پیدا کنید.

منبع: دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
نقش آموزگاران در پژوهش پیش دبستانی ها

به عنوان یک آموزگار نیازی نیست که کارشناس علوم باشید و پاسخ همه ی پرسش ها را بدانید. نقش شما پشتیبانی کردن از بازی های علمی کودکان از راه های زیر است:

آماده کردن کلاس و خودتان برای پژوهش های علمی کودکان
همراهی با کودکان در بازی های شان
پرسیدن پرسش های باز (پرسش هایی که پاسخ آن ها تنها بله یا خیر نیست)
برقراری ارتباط میان برنامه های درسی گوناگون
کمک به کودکان در ارائه آن چه آموخته اند
کلاس و خودتان را برای پژوهش های علمی آماده کنید

هنگامی که می خواهید یک واحد کار طراحی کنید، گام نخست شما طراحی یک رشته فعالیت های علمی ساده است که به زمان کوتاهی برای انجام دادن نیاز دارند. پیش از این که با کودکان فعالیت ها را انجام دهید ،خودتان به کشف و پژوهش درباره ی موضوع مورد نظر بپردازید. این کار به شما کمک می کند که درباره ی آن موضوع اطلاعات بیش تری به دست آورید ومشکلات احتمالی را که در هنگام انجام این فعالیت ها ممکن است رخ دهد، بشناسید. به راه هایی که می تواند به کودکان کمک کند شناخت بهتر و بیش تری درباره ی موضوع پیدا کنند نیز فکر کنید.

کودکان را در بازی های شان همراهی کنید
هر کشف و پژوهش علمی باید با بازی آزادانه ی کودکان با مواد و اشیایی که فراهم کرده اید، همراه باشد. با زیر نظر گرفتن کودکان ومشاهده ی آن ها، تلاش کنید بفهمید که به چه چیزهایی می اندیشند و چه چیزهایی برا ی شان جذاب اند. ببینید با ابزار و مواد چه کاری انجام می دهند و به حرف های شان درباره ی کاری که انجام می دهند، گوش کنید. این کارها به شما کمک می کنند که بفهمید آن ها چه چیزهایی می دانند، چه باورهایی دارند، به چه چیزی علاقه مندند، و چه تجربه هایی آن ها را به دانستن چیزهای تازه و نو راهنمایی می کند. سپس، همراه کودکان به بازی بپردازید و فعالیت هایی را که طراحی کرده اید، با آن ها انجام دهید. هنگامی که این فعالیت ها را انجام می دهید ،مهارت ها و رفتار علمی مانند کنجکاوی، تمرکز بر فعالیت و علاقه مند بودن به سهیم شدن ایده ها را به نمایش بگذارید و به شکل یک الگو رفتار کنید. می توانید به عنوان یک تسهیلگر نیزعمل کنید، مثلا قیفی را در دهانه ی یک بطری نگه دارید. در صورت نیاز، قانون هایی برای استفاده ی ایمن از ابزار بگذارید.

پرسش های باز بپرسید
پرسیدن سوال می تواند بازی های معمولی را با جلب تمرکز کودکان روی مشاهده، پرسش و نتیجه گیری بر پایه ی شواهد، به بازی های علمی تبدیل کند. برای نمونه: به سایه ی سارادر پیاده رو نگاه کن. می توانی چشم هایش را ببینی؟ چرا نمی توانی؟ فکر می کنی ما می توانیم سایه ای مانند این را در خانه هم درست کنیم؟ چگونه؟

میان برنامه های درسی گوناگون ارتباط برقرار کنید
شیوه های طبیعی و معنا دار بسیاری برای ترکیب فعالیت های زبان آموزی، ادبیات و ریاضی با بازی های علمی کودکان وجود دارد. واژه های جدیدی را که در پژوهش های کودکان به کار می روند، به آن ها معرفی کنید. برایشان کتاب هایی در رابطه با موضوع پژوهش شان بخوانید و آن ها را تشویق کنید بنویسند، طراحی کنند و درباره ی آن چه انجام می دهند و یاد می گیرند، گفت و گو کنند. با شمردن، اندازه گیری، وکشیدن نمودار، تجربه هایی درباره ی ریاضی در اختیار آن ها بگذارید.

به کودکان کمک کنید تا آن چه را که آموخته اند نشان دهند
یادگیری از راه کارکردن مستقیم با اشیا و مواد فرآیندی است از اندیشیدن، مشاهده کردن، پرسیدن و فرآوری چیزهایی که یاد گرفته اید یا تصور می کنید یاد گرفته اید، ازراه بحث کردن، نوشتن و ارائه ی آن ها. درخواست از کودکان برای ارائه ی تجربه های شان و سهیم کردن گروه های بزرگ یا کوچک در اندیشه ها وایده های شان، به آن ها کمک می کند که تجربه های خود را معنا کنند. با طرح پرسش ها و برنامه های گوناگون، به کودکان کمک کنید که تجربه های شان را گسترش و تعمیم دهند.
منبع: دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
چاپ با نور خورشید
تابستان بهترین زمان برای افزایش دانش کودکتان درباره ی تاثیر نور و سایه است. در این فعالیت، هنر و علم را در هم می آمیزید و در پایان یک شاهکار "چاپ خورشیدی" خواهید داشت. در این روش که یکی از روش های قدیمی در عکاسی است تصویری سلوئیدی از شی با کمک پرتوهای خورشید و کاغذی های مخصوص بر روی کاغذ چاپ می شود. در این فعالیت افزون بر این که کودک شما با یک تکنیک قدیمی و جذاب آشنا می شود، در می یابد که اشیای گوناگون در برابر نور واکنش های گوناگونی نشان می دهند.
آن چه که نیاز دارید:

کاغذهای رنگی (کاغذهای ارزان قیمت مناسب تر هستند و نور تاثیر بیشتری بر روی آن ها دارد)
اشیا جامد مانند قوطی چای یا شکل های گوناگون بریده شده از مقوا
نور خورشید

برای آغاز با پرسیدن سوال هایی مانند "فکر می کنی اگر بخشی از این کاغذ را با یک شی بپوشانی و آن را زیر آفتاب بگذاری چه اتفاقی خواهد افتاد؟"، "آیا تغییری خواهد کرد یا خیر؟" از او بخواهید که دراین باره فرضیه سازی کند. حدس های او را یاداشت کنید.

١- با هم بیرون بروید و او را به مشاهده و توجه به نور و سایه ها تشویق کنید. از زیر نور خورشید به بخش های سایه دار مانند زیر درختان بروید و از او بخواهید بگوید هنگامی که از نور به سایه می روید چه اتفاقی می افتد. جاهای سایه دار مختلف را با هم امتحان کنید و درباه ی تفاوت های آن ها باهم صحبت کنید.
٢- تکه ای از کاغذ را زیر تابش مستقیم آفتاب بر روی سطحی صاف قرار دهید. اگر احتمال بارش باران وجود دارد می توانید برگ کاغذ را لبه ی پنجره یا سطح یک میز درون اتاق قرار دهید.
٣- از کودک تان بخواهید که اجسام جامد با شکل های مختلفی مانند قوطی هایی با اشکال گوناگون را که در خانه وجود دارد پیدا کند. این اجسام نباید شفاف یا از شیشه باشند. شما می توانید شکل های مختلف را بر روی کاغذ تیره یا مقوا هم ببرید.
۴- سپس از کودکتان بخواهید اجسام یا شکل هایی را که بریده است بر روی کاغذ قرار دهد. اجسام نباید تمام سطح کاغذ را بپوشانند.
٥- کاغذ را به همراه اجسام زیر آفتاب قرار دهید. کاغذ کم کم در زیر نور بی رنگ خواهد شد. زمان مورد نیاز برای بی رنگ شدن بستگی به کیفیت نور آفتاب، شرایط آب و هوایی و کاغذ دارد. کودکتان بخواهید هر از گاهی از با بلند کردن گوشه ی اجسام ببیند آیا چاپ آماده است یا خیر.
۶- در پایان پس از این که از چاپ شدن شکل اجسام مطمئن شدید اجسام را از روی کاغذ بردارید. اکنون یک چاپ خورشیدی زیبا دارید.
این فعالیت را در فصل های مختلف سال و با اجسام مختلف انجام دهید و مدت زمان مورد نیاز برای بی رنگ شدن کاغذ را با هم مقایسه کنید.
منبع: کتابک
آموزش مفاهیم ساده ی ریاضی و علوم با کمک اسفنج (برای ٣ -٥ سال)

اسفنج ها در هر اندازه و شکلی برای تجربه کردن مفاهیم ریاضی و علوم بسیار مناسب هستند. کودک تان می تواند مفاهیم خشک/تر، سنگین/سبک، سخت/نرم را با کمک اسفنج بفهمد. درک این مفاهیم متضاد یا نسبی، راه ساده ای برای یادگیری خاصیت های فیزیکی پایه، همانند حالت های مختلف اجسام و فرآیند تغییر و علت و معلولی است. کودک شما می آموزد که چگونه آب، ماهیت اولیه ی اسفنج را تغییر می دهد. او تغییرات بافت، شکل، اندازه و وزن را که از مفاهیم مهم ریاضی در وزن کردن و اندازه گیری به شمار می آیند، مشاهده می کند. البته از اسفنج ها به عنوان ابزار هنری برای نقاشی کردن و چاپ کردن هم استفاده می شود. بیش از همه، ویژگی نرم و ارتجاعی اسفنج، از آن یک ابزار بازی مناسب برای کودکان می سازد.

پس با یک اسفنج، این فعالیت های ساده و سرگرم کننده را انجام دهید:

اسفنج را با آب خیس کنید. از کودک تان بخواهید بگوید اسفنج با افزودن آب چه تغییری می کند. او را تشویق کنید تفاوت هایی را که می بیند شرح دهد.
اسفنج طبیعی و اسفنج آشپزخانه را با هم مقایسه کنید. آن ها چه تفاوت هایی با هم دارند؟ چه شباهت هایی دارند؟ توضیح بدهید که اسفنج طبیعی جانوری است که در اقیانوس زندگی می کند. سوراخ های کوچک اسفنج، روزنه هایی هستند که اسفنج ها به کمک آن ها غذا را از آب تصفیه می کنند. کودک شما با کمک یک ذره بین کوچک می تواند روزنه ها و بافت اسفنج طبیعی را با دیگر اسفنج ها مقایسه کند.
باران بسازید: هنگامی که کودک تان در حال حمام کردن است، درباره ی باران با او صحبت کنید. از او بپرسید:" باران از کجا می آید؟ از ابرها! از اسفنج به عنوان ابر استفاده کنید و چرخه باران را برای او شرح دهید. به او توضیح دهید که همیشه بخار آب در هوا وجود دارد، گرچه ما آن را نمی بینیم و از تجمع آن ها ابرها به وجود می آیند. وقتی ابرها پر از ذرات بخار می شوند باران می بارد. اسفنجی به او بدهید و از او بخواهید وانمود کند ابر است. یک آبفشان به او بدهید تا با آن، اسفنج خود را تر کند. سپس از او بخواهید با فشردن اسفنج، ببنید آیا آبی بارانی فرو می ریزد یا خیر. بعد با آبفشان اسفنج خود را کاملا از بخار آب خیس کند و باز هم اسفنج را بفشارد. این بار چه اتفاقی خواهد افتاد؟
گودال آب بسازید: در یک سینی با ریختن کمی آب، گودال آبی بسازید. سپس از کودک تان بخواهید میزان جذب آب با اسفنج، حوله ی کاغذی و حوله ی پارچه ای را تجربه کند. کدام یک از این سه، آب را بهتر جذب می کند؟ اگر چیزی را که بهتر از بقیه آب را به خود گرفته است بفشارید، چه اتفاقی می افتد؟
شناور شدن: با استفاده از یک اسفنج خیس و یک اسفنج خشک، مفهوم شناور شدن را به کودک خود آموزش دهید. از او بپرسید که کدام یک از این دو اسفنج، بر آب شناور خواهد رفت. سپس آزمایش کنید. ممکن است او از دیدن اسفنجی که اول روی آب شناور می شود و پس از خیس شدن در آب فرو می رود، شگفت زده شود. هنگامی که اسفنج را می فشارید، چه اتفاقی می افتد؟ آیا دوباره روی آب شناور می شود؟
از اسفنج به جای قلم موی نقاشی استفاده کنید: اسفنج های کفی برای برش شکل های گوناگون و جالب برای نقاشی بسیار مناسب هستند. با گیره ی لباس برای اسفنج یک دستگیره درست کنید. به کودک خود نشان دهید چگونه اسفنج را در رنگ فروببرد و روی کاغذ چاپ کند. از اسفنج برای آفرینش اثر هنری، کتاب های تصویری، کارت های تبریک و کاغذ کادو استفاده کنید.
با اسفنج یک عروسک خیمه شب بازی ساده بسازید: از یک اسفنج مستطیل شکل صاف به عنوان چهره ی عروسک و از چندین اسفنج کوچک مختلف برای اجزای چهره ی آن استفاده کنید. از کودک تان درباره ی محل گذاشتن چشم ها، بینی و ... بپرسید. سپس آن ها را با چسب بچسبانبد. کودک تان می تواند عروسک اسفنجی خودش را بسازد.
منبع: کتابک
شناخت درخت
ممکن است کودک شما باور نکند که درختان موجوات زنده هستند. تجربه های بسیار با گیاهان به او کمک خواهد کرد که درک کند آن ها زنده اند!

درختی را در پیرامون خانه با کودک تان پیدا کنید.
از او بخواهید دست هایش را دور تنه ی درخت حلقه کند تا اندازه ی آن را بسنجد.
به برگ ها و دیگر قسمت های درخت نگاه کند و به آن ها دست بزند.
عکس برداشتن یا کشیدن تصویر از درخت، به کودک شما کمک خواهد کرد تا آنچه را پیدا (کشف) کرده است، به خاطر بسپرد.
مدتی بعد دوباره به دیدن درخت بروید و نشانه های رشد یا تغییر در آن را جست و جو کنید. برای نمونه، در فصل پاییز کودک تان را به پیدا کردن دانه ها یا تخم های بر زمین ریخته تشویق کنید.